پنیرک ( ختمی خبازی )

پنیرک(خبازی)

Malva rotundifolia

به فارسی پنیرک، ملوخیا، نان کلاغ و خیرو به ترکی ابم کماجی و به شیرازی خطمی کوچک نامند؛ مولانا نفیس گفته که سه نوع می‌باشد.
طبیعت آن در اول سرد و تر و گویند در دوم و بعضی معتدل در برودت و حرارت و بعضی بری آن را مایل به حرارت دانسته‌اند، تخم آن سرد و تر است.
خواص فعل و انفعالات آن با توجه به نیروهای متضاد ذاتی دارای صفات مختلف التأثیری است. از اعمال اصلی آن ملین و باعث اعتدال در تسهیل هضم است و همچنین اعتدال بخشی و نیز باز کننده گرفتگی های مجاری کبد و دستگاه کلیه است و مصرف آن جهت زنان شیرده موجب افزونی شیراست. تخم این گیاه دارای طبع سرد و تر بوده و نتیجتاً لعاب زیاد و لزجی کافی و لینت بسیار به معده و امعاء می دهد . در زمان سرفه های گرم و خشک پاییزی از سرماخوردگی های کهنه و گلو دردهای توأم با گرفتگی صدا و ریزش آب از بینی مؤثر می باشد و به خاطر خواص فوق نیرو بخش هاضمه و معده و دافع گرفتگی های مجاری ادرار و مثانه است و نیز گزیدگی رتیل و زنبور را درمان می کند و در بعضی مزاج ها موجب بروز ناراحتی های معده می شود که در این صورت مصلح آن کمپوت میوه جات است.

افعال و خواص دیگر آن: با بورقیت و قوت متضاده و معتدل الهضم و ملین طبع و منضج و رادع و مفتح سده کبد و مدر بول و زیاد کننده شیر، ضماد ساییده آن جهت شکستگی اعضا و تحلیل اورام حاره و گزیدن زنبور و مگس عسل نافع است.

________________________________________

منبع
قرابادین کبیر، تألیف مرحوم سید محمد حسین عقیلی علوی خراسانی شیرازی